معرفي (28)

اگر به دنبال اطلاعات رصدی خورشید هستید و نه علاقه ای دارید نرم افزاری روی سیستم خود نصب کنید و نه اصلا نرم افزار نجومی دارید و از این بدتر اصلا بلد نیستید با این نرم افزارها کار کنید ما به شما این سایت را معرفی میکنیم ادامه مطلب...
قطعه که در بالا نمایش داده شده است وسیله ای است که به شما کمک میکند مقر یا تلسکوپ سلسترون خود را از راه دور و با استفاده از iPAD یا iphone خود و حتی کامپیوتر شخصی خود کنترل کنید. این قطعه که جدیدا توسط شرکت سلسترون روانه بازار شده است به کنترلر های nexremote سلسترون سازگاری دارد و از طریق ارتباط wifi به تلفن همراه یا رایانه یا تبلت شما وصل میشود. نرم افزاری بنام skyQ sky screen که نمایی پلانتاریوم مانند دارد و برروی تبلت یا گوشی شما نصب میشود به شما کمک میکند تا تلسکوپ خود را کنترل کنیدیکی از مهمترین کاربردهای این قطعه تسهیل امر aligning مقر یا هم همخط سازی آن است. شما با انتخاب ستاره ای که در پلانتاریوم انتخاب میکنید تلسکوپ را در یافتن آن با تبلت خود کمک میکنید. با انتخاب جرم در نرم افزار، تلسکوپ نیز به سمت جرم در آسمان روانه میشود.تصور کنید که هم زمانی تلسکوپ شما درحال یافتن جرم موردنظر است شما در حال بررسی ان جرم در تبلت خود هستید.لذت بخش است.این قطعه نیازی به باتری نیز ندارد و انرژی خود را از کنترلر دستی مقر دریافت میکندمنبع: celestron.com ادامه مطلب...
کمربند GTR به لوله تلسکوپ های غیر دابسونی این امکان را می دهد که بر روی پایه های دابسونی نصب شود. زمانی که GTR بر لوله تلسکوپ بسته می شود با بستن دو پیچ در محل اتصال دو طرف آن را به لوله محکم می کند. لایه محافظ نرمی که سطح داخلی GTR را پوشانده است مانع صدمه دیدن لوله تلسکوپ می شود هنگامی که GTR بر لوله تلسکوپ نصب شده است آن را روی پایه قرار میدهیم. ادامه مطلب...
وقتی قطعات پایه از هم جدا بشن برای حمل امن و راحت اون به یه کیف نیاز داریم. این کیف به شکلی طراحی شده که در زمان حمل روی شانه ها کمترین فشار رو به ستون فقرات میاره و حتی حمل طولانی مدت پایه باعث ایجاد کمردرد و سایر عوارض نمیشه. حمل ساده با دست یا روی شانه طراحی استاندارد و ارگونومیک جلوگیری از آسیب دیدن بدنه‌ی پایه با استفاده از این کیف میتوان مسافت های طولانی را در محل رصدگاه و مکان هایی که امکان تردد خودرو وجود ندارد را به راحتی طی کرد. ادامه مطلب...
از آنجایی که مکان های مستعد برای رصد آسمان شب، معمولا در نواحی دور از شهر هستند جابه‌جایی ابزارهای نجومی برای منجمان از اهمیت بالایی برخوردارد. ادامه مطلب...
عده ی زیادی از منجمان آماتور کارهای دقیق رصدی انجام می دهند و سنسور درجه وسیله ای است که به رصدگران هلال ماه و اجرام عمقی آسمان کمک می کند تا تلسکوپ های دابسونی را به عنوان ابزارهای رصدی دقیق به کار گیرند. ادامه مطلب...
شرکت کره ای سامیانگ اپتیک با رویکردی نوین، تولید لنز برای دوربینهای عکاسی را به یکی از شاخه های  پرطرفدار فعالیت خود در عرصه طراحی و ساخت محصولات اپتیکی تبدیل کرده است. این شرکت خصوصا در سالهای اخیر با تولید لنزهایی با اپتیک مثال زدنی و همچنین ساختار مکانیکی مستحکم، خود را به عنوان یکی از سازندگان لنزهای عکاسی در دنیا مطرح ساخته است. ادامه مطلب...
منبع: سايت تحقيقات علوم ديني «دایره هندی»یکی از ابزارهای مربوط به علم هیئت و نجوم می‏باشد1 . که متأسفانه مانند اسطرلاب و سایر وسایل نجومی قدیم متروک و به فراموشی سپرده شده است.این وسیله همان‏طور که در سابق در نجوم اسلامی اهمیت خاصی داشته است، امروز نیز با احیای آن از لحاظ نیاز اجتماعی و مسائل دینی مفید می‏باشد. خوشبختانه، اکنون که بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در برنامه کار خود در احیای چنین مفاخر اسلامی پیشقدم شده است، لازم دانستیم در شناسایی چنین ابزاری-که مورد استفاده نیاکان ما بوده است گامی برداریم و آن را-به نسل امروزی معرفی کنیم. در صورت آشنایی و تهیه چنین وسیله‏ای، به طالبان دانش این مکان را خواهد داد تا با ساده‏ترین وسیله، مختصات جغرافیایی محل خویش و جهت دقیق قبله و سایر مسائل ناشی از آن را تعیین و عملی سازند، زیرا متأسفانه در اکثر اماکن مذهبی، رعایت آن‏چنان اصولی که بتواند خط نصف النهار و جهت دقیق قبله را معلوم کند به کار گرفته نشده است تنها از اماکن متبرکه، صحن مطهر امیر مؤمنان حضرت علی علیه السلام در نجف اشرف، روی خط نصف النهار بنا شده است که یکی از ابتکارات شیخ بهائی علیه الرحمه می‏باشد2. ضریح مطهر آن حضرت و رواق مبارک همچنین دروازه صحن آن حتی بازار بزرگ نجف اشرف که مقابل ضریح منوره است همه بر روی خط اعتدال بنا شده‏اند.زمانی که آفتاب به نصف النهار می‏رسد زوال سایه در این اماکن، وقت شرعی را اعلام می‏دارد.ما در این‏جا چگونگی آن را برای علاقه‏مندان رسم کردیم: بنابراین پیشنهاد می‏شود:در مورد تعیین و استفاده از خط نصف النهار در اماکن مذهبی و (1)-ابزار و ادوات نجومی که بیشتر اشتهار داشته‏اند عبارتند از:اسطرلاب و انواع آن صفحه زر قالیه-ذات الحلق- کره فلکی-ذات الجیب-ساعت آفتابی و ظلی و امثال اینها...که در اکثر کتب نجومی تعریف آنها و چگونگی کارآیی و طرز استفاده‏شان آمده است. ترسیم شماره1 نمای عمارت صحن مطهّر نجف اشرف که چگونه روی خط نصف النهار بنا یافته و ضریح مطهرکه بر وی خط اعتدال آن وفق داده شده است. بخصوص در شهرهای جنگ‏زده مانند خرمشهر، سوسنگرد و مهران و...(که در اثر وحشیگریهای حزب بعث عراق ویران شده است)هنگام بازسازی از وجود مهندسان مؤمن و متعهد با رعایت نکات فنی، برای این کار استفاده شود تا اقشار ملت اسلام در هر نقطه‏ای قادر باشند براحتی خط نصف النهار و قبله صحیح خود را تشخیص دهند و با تشخیص نصف النهار سایر اطلاعات دقیق مربوط به طلوع و غروب خورشید و اوقات شرعی را به دست آورند.با انجام این کار توانسته‏ایم ضمن حفظ مفاخر اسلامی، به اماکن و شهرهای خود بیش از پیش سیمای اسلامی بخشیم و به علاوه از وابستگیهای علمی بیگانگان بی‏نیاز شویم ان شاء اللّه. تعریف و ویژگیهای دایره هندی قدیمی‏ترین تعریفی که از این وسیله نجومی شد، تعریف«ابو ریحان بیرونی»است که در کتاب قانون مسعودی:«...و هی المخلوطة علی السطح المستوی و قد نصب علی مرکزها مقیاس» 3 .یعنی: «...دایره هندی، دایره‏ای است خطدار(دارای خطوط فنی و علمی)بر یک صفحه‏ای مستوی و تراز، با نصب شاخص مخروطی شکل بر مرکز آن»که این خطوط در وهله اول چهار جهت اصلی تصاویری که نحوه استفاده از دایره هندی را در صحنه عمل نشان می‏دهد. تصویر شماره 1:دایره هندی، مجهز به تراز در حالی که مقیاس، روی آن نصب است. (شمال-جنوب.مشرق و مغرب)و در مرکز آن شاخص هرمی شکل، سایه و جهت آن را معلوم می‏سازد. در وجه تسمیه آن باید گفت که آن از اختراع هندوهاست و نوعی ساعت آفتابی است و این وسیله مورد استفاده مسلمانان قرار گرفته است و چون این صفحه، مدور و منسوب به هندوهاست، به دایره هندی مشهور شده است. بیرونی در افراد المقال فی امر الضلال می‏نویسد:«العمل المعروف با الدایرة الهندیّه» 4 و آن طوری که ابوریحان نقل می‏کند هندوها دایره‏ای که تا حدی غیرقابل حمل و نقل باشد و در یک جا ثابت قرار گیرد، درست می‏کردند و در کارهای زیجی و حسابهای علمی مورد استفاده قرار تصویر شماره 2:در عمل، قبل از ظهر وقتی که سایه به مدار رسیده است مدخل(جایی که سایه داخل می‏شود)، علامتگذاری می‏شود. می‏دادند.بنا به قول فاضل بیرجندی آن را«رخامه»نیز گفته‏ اند 5 در صورتی که در نزد خود هندوها به دایره«هندسی»معروف است. دایره هندسی که آن را دایره هندی هم می‏نامند می‏تواند به اقطار مختلف ساخته شود.ولی یک دایره هندی وقتی کامل است که در روی آن، خطوط نصف النهار و مدارات به‏طور دقیق ترسیم شوند و محیط دایره به 360 درجه مدرج گردد و حتی چند ترازنما در روی آن تعبیه شود.تصویر شماره 3، نمونه‏ای از دایره هندی مجهز را نشان می‏دهد. تصویر شماره 3:در عمل، بعد از ظهر وقتی که سایه شاخص در حال خارج شدن از مدار است«محل خروج سایه»علامت گذاشته می‏شود.   کارآیی و موارد استعمال دایره هندی از دایره هندی برای پیدا کردن نصف النهار محل و سمت قبله هر نقطه موردنظر، استفاده می‏شود.برای استفاده از دایره هندی لازمه‏اش آشنایی به شرایط مکانی و زمانی است زیرا در منقطه استوایی و بین المقدارین(مدار راس السرطان-راس الجدی)و یا نیم‏کره جنوبی و یا نیم‏کره شمالی عمل فرق می‏کند و یا این‏که زمان مورد استفاده ما ممکن است قبل از ظهر باشد و یا بعد از ظهر همین‏طور فصول مختلف بنابراین، خصوصیات زمانی و مکانی را باید رعایت کرد.اکنون، شرایط لازم را برای هریک یادآور می‏شویم: 1-موقع عمل نباید درست در زمان طلوع و یا غروب خورشید باشد زیرا در این مواقع سایه شاخص، محدود نمی‏باشد بنابراین، مقرون به صواب نخواهد بود. 2-همین‏طور درست موقع ظهر هم برای عمل، وقت مناسب نیست زیرا چه قبل از زوال و چه بعد از زوال حرکت سایه خیلی کند است بنابراین، تشخیص مقرون به دقت نخواهد بود. 3-در عمل باید متوجه باشید که قوس حاصله از دو نقطه مدخل سیاه و مخرج سایه کمتر از نصف دایره باشد. 4-بهترین روز از از روزهای سال و بهترین فصل از فصول سال برای انجام عمل را ابو ریحان بیرونی یکی از ایام انقلابین توصیه می‏کند(انقلاب صیفی آغاز تابستان-انقلاب شتوی آغاز زمستان)از انقلابین هم انقلاب صیفی مناسب‏تر است. بعد از توجه به این مواقع خاص، آن‏گاه دقت را باید به خود دایره هندی معطوف داشت بدین معنا: 1-مکان مورد عمل، باید زمین مسطح و همتراز باشد-ترازی که روی آن نصب است برای این منظور است که دایره را قبل از هر چیز باید تراز کرد. 2-بعد از موضوع تراز باید به شاخص توجه داشت که در جای خود کاملا عمود قرار گیرد. بعد از اعمال این شرایط ابتدائی وارد عمل می‏شویم. قبل از ظهر در ساعت معینی که سایه شاخص خارج از دایره است سایه را رصد می‏کنیم.تا به لبه مدرج دایره وارد شود.این نقطه را«مدخل سیاه»گویند، علامت می‏گذاریم.تصویر شماره 2 این حالت را نشان می‏دهد.هرچه زمان می‏گذرد سایه کوتاهتر شده، داخل دایره می‏شود اگر مترصد سایه باشیم می‏بینیم به حد اقل خود می‏رسد آن نقطه را باید نقطه«زوال»و یا نقطه‏ «نصف النهار»بدانیم.ولی برای این‏که عمل ما دقیقتر شود فعلا با نقطه«زوال»و یا «نصف النهار»کاری نداریم.مترصد سایه هستیم تا سایه انحراف پیدا کند و کم‏کم بلندتر شود تا به نقطه‏ای«بر لبه دایره»برسد تا از دایره خارج شود آن نقطه را«مخرج»می‏نامیم، علامت می‏گذاریم(تصویر شماره 3)توسط خطکش نقطه مدخل و مخرج را با خط مستقیم به هم وصل می‏کنیم این خط را«خط اعتدال»گویند.   (به تصویر شماره 4 و ترسیم 2 توجه شود.) تصویر شماره 4-در حال ترسیم خط بین دو علامت گذاشته شده، از دو عمل قبل از ظهر و بعد از ظهر.   در این ترسیم نقطه«ا»، مدخل»و نقطه«ب»، «مخرج»و خط«ا-ب»خط اعتدال و نقطه«د»نقطه منتصف خط است و باید آن را به مرکز دایره امتداد دهیم تا نصف النهار محل به دست آید، و خط نصف النهار همیشه قایم بر خط اعتدال است. ترسیم شماره 2 نقطه«الف»مدخل نقطه«ب»مخرج نقطه«د»نقطه نصف النهار جهت‏یابی(چهار جهت اصلی بعد از انجام عمل مذکور و دسترسی کامل به خط نصف النهار، اکنون جهت‏یابی کامل محل به دست می‏آید، بدین ترتیب:نقطه(ه)جهت شمال را معلوم می‏کند که به آن«خط الرأس»نیز می‏گویند.و امتداد آن به نقطه(و)جهت جنوب یا«سمت القدم»را تعیین می‏کند و به همین ترتیب نقطه (ز)یا«مدخل»معرف جانب«مشرق»است و نقطه(ح)یا«مخرج»معرف جانب«مغرب» خواهد بود.(ترسیم شماره 2) تشخیص قبله. اگرچه برای تعیین جهت قبله، طرق مختلف وجود دارد امّا به وسیله دایره هندی نیز می‏توان جهت دقیق قبله را بدست آورد.طریقه آن چنین است:وقتی که خط نصف النهار را چنان‏که گفتیم از طریق دایره هندی پیدا کردیم نگاه می‏کنیم به جدول انحراف قبله شهرستانها.درجه انحراف قبله محل آزمایش را از جدول به دست می‏آوریم به اندازه آن درجه از سمت جنوب به سمت غرب عقربه و یا خطکش را حرکت می‏دهیم از آن درجه قطر دایره را رسم می‏کنیم این قطر راستای قبله را نشان می‏دهد. مثال-برای پیدا کردن قبله در شهر مقدس مشهد.از جدول انحراف قبله؟52درجه را پیدا کردیم از سمت جنوب به اندازه؟52درجه به سمت غرب حرکت کردیم خط(ر-ض)راستای قبله مشهد الرضا علیه السلام را نشان داد * . برای هر نقطه موردنظر همین‏طور عمل می‏کنیم.منتها باید جدول انحراف قبله را داشته باشیم. ما در این مقاله جدولی بدین منظور در اختیار علاقمندان قرار دادیم.برای نمونه خواستیم قبله یکی از شهرهای عالم مثلا شهر برلین یا تهران را به دست آوریم.در این جدول زاویه انحراف قبله آن، از جنوب به سمت مشرق 38-15-؟43است.اگر خط نصف النهار برلین را در دست داشته باشیم و نصف النهار آن را با نصف النهار دایره منطبق سازیم و این مقدار درجه را از جنوب به سمت مغرب این مقدار درجه را تعیین می‏کنیم جهت قبله تهران حاصل شده است.با این عمل در هر نقطه از نقاط جهان تشخیص قبله برای ما آسان خواهد بود. خصوصیاتی که در دایره هندی باید مراعات شود:اولا صحت و دقّت در ترسیم خطوط فنّی آن است که اگر در ترسیم این خطوط دقت لازم نشود مختصات جغرافیایی درست نخواهد بود ثانیا دقّت در قرار دادن آن است با حالت ترازو و در چهار جهات اصلی‏اش. در خاتمه امید است حاصل این کار مورد توجه علاقه‏مندان قرار گرفته باشد و از وجود چنین وسایلی ساده و مفید-که سالهاست غبار فراموشی بر آن نشسته-در جوامع مختلف بخصوص در ترسیم شماره 3 برای تشخیص قبله شهرهای مقدس، تهران و برلن تنظیم شده است ترسیم:احمد فدائی شهرهای مذهبی و مدارس دینی، استفاده شود، ان شاء اللّه. ضمنا بر خود لازم می‏دانم که از راهنماییهای همکاران محترم در گروه نجوم اسلامی (بنیاد پژوهشهای اسلامی)آقایان دکتر نبئی و دکتر عدالتی، اعضای هیأت علمی دانشگاه مشهد تشکر نمایم.همچنین از ویراستاری ادبی و فنی مقاله حاضر که توسط آقای جعفر شریعتمداری صورت گرفته است، قدردانی می‏کنم. (2)-ر ک:محمد تنکابنی-قصص العلماء، انتشارات علمیه اسلامیه-تهران، ج 3، ص 245. (3)-محمد بن احمد بیرونی(ابو ریحان)قانون مسعودی.چاپ حیدرآباد دکن(هند)1373 ه ق.ج 1، ص 447. (4)-ر ک-ابو ریحان بیرونی-افراد المقال فی امر الضلال-طبع حیدرآباد، ص 106 (5)-فاضل بیرجندی، در شرح-تذکره المخلص لچغمینی می‏نویسد:«...بعضی به جهت سهولت در امر دایره هندی و مطالب و احکام ریاضی مستفاد و از آن، صحیفه متوازی السطحینی بسازند و دایره هندی بر آن رسم کرده و خط نصف النهار و خط اعتدال را مشخص نموده و به 360 درجه تقسیم کنند و آن را بر سطح مسطح وضع کنند...و این صحیفه را چون از سنگ رخام می‏سازند بنابراین، «رخامه»نیز خوانند-رساله قبله ملا مظفر.» (*)زاویه انحراف قبله مشهد طبق جدول«تحفة الاجلّه»؟55، 33 و 21 است که با محاسبات کنونی؟55 و 5(تقویم قدس 1366)در نظر گرفته شده است.     ادامه مطلب...
آسمان نما دستگاهی است برای آموزش نجوم و ستاره شناسی در فضای مجازی - رصد ستارگان و سیارات کهکشان راه شیری. ادامه مطلب...
چرخه ستاره یاب (Planisphere) وسیله ای است که با آن می توان مکان دقیق یک ستاره را در آسمان در هر وقت از شبانه روز فهمید. به بیان ساده تر شما می توانید با در دست داشتن آن به آسمان شب نگاه کنید و نام تمامی صورت های فلکی را که مشاهده می کنید بدانید. مثلا با آن می توانید در ظرف چند دقیقه دب اکبر، دب اصغر و یا قیفاووس را در آسمان پیدا کنید. چرخه ی ستاره یاب یا Planisphere یا به بیانی اسطرلاب، وسیله ای بسیار قدیمی و کهن است که از زمانهای بسیار دور در ایران و یونان باستان بکار می رفته است. فایل های pdf ای را که در زیر گذاشته ام را می توانید چاپ کنید و بر مقوا بچسبانید و مطابق شکل بالا پس از حذف کناره ها، صفحه دوم را روی صفحه ی اول با سنجاق میخی وصل کنید که بطوریکه روی صفحه ی پایینی بچرخد. از آنجاییکه وسط صفحه ی بالایی (بیضی مشخص شده) را جدا کرده اید، می توانید صفحه ی آسمان صفحه ی پایینی را در آن ببینید. ادامه مطلب...
صفحه1 از2

کانون نجوم زاوش در یک نگاه

  باشگاه نجوم کانون علوم در فرهنگسرای بهمن از سال 1379 با تشکیل کلاسهای آموزشی در دوره های مقدماتی و متوسطه برای گروههای سِنّی مختلف شروع به کار نمود. فعالیت رشته نجوم از همان سال 1379 به دبیری آقای مهندس عتیقی شروع شد و از ابتدای نیمه دوم سال 1381 با فراخوانی دوباره اعضاء، باشگاه شکل گرفت و از اواخر سال 1381 با نام «باشگاه نجوم زاوُش» رسمیت بیشتری یافت، و بیش ازگذشته با جدیت تمام به برنامه های نجومی پرداخت. چنانچه تا کنون 23 نشست علمی در زمینه های مختلف علم نجوم برگزارکرده است.   از سال  1384هم باشگاه نجوم به دبیری بنده مرحله جدیدی را شروع کرده است. و اکنون یکی ازفعالترین باشگاههاست. اما در این بین با برگزیدن اهدافی  بر آنست که روح جستجوگری در افرادعلاقه مند به نجوم اغناء شود و مسیر زندگی عادی تنوع بیشتری یابد.  

دبیر کانون نجوم زاوش

علیرضا ولیاری

فعالیت های کانون

از جمله خدماتی که در کانون نجوم زاوش ارائه می گردد،می توان به جلسات هفتگی اشاره نمود که روز یکشنبه هر هفته برگزارمیگردد. و برگزاری نشستهای علمی رصد رویدادهای نجومی "کسوف،گذر سیارات..." اجرای شب های رصدی برگزارنمودن شامگاه های رصدی رصد هلالهای ماه های قمری بر روی برج نجومی و...   

علیرضا  ولی یاری