ماده تاریک (6)

تخمین زده می‌شود ۸۵درصد از ماده موجود در جهان (و نه انرژی) با آن‌چه می‌شناسیم، متفاوت است. تازه‌ترین تحقیقات نشان می‌دهد این ماده که ماده تاریک نام گرفته، از فوتون ساخته نشده است. این که بگوئیم متاسفانه ماده تاریک از نور ساخته نشده است احتمالا بدیهی به نظر می‌رسد! ماده تاریک، ماده‌ای است که فقط اثر گرانشی آن احساس می‌شود، اما هیچ شناختی از آن نداریم. با این همه تا پیش از این بسیاری از فیزیک‌دان‌ها امیدوار بودند که فوتون‌ها می‌توانند به ما کمک کنند تا ماهیت این ماده مرموز را بهتر بشناسیم. اما حالا ویتور کاردوسو از دانشگاه فنی لیسبون در پرتغال این ایده را نقض کرده است. بر اساس چند تئوری، فوتون‌های سنگین که نسخه‌های سنگین وزن فوتون‌های معمولی و بدون جرم هستند، ممکن است تشکیل‌دهنده ماده تاریک باشند. بر این اساس فوتون‌های سنگین میزان بسیار کمی جرم دارند و ممکن است حامل نیروی بنیادین ناشناخته‌ای باشند که به آنها اجازه می‌دهد تنها با فوتون‌های معمولی ارتباط داشته باشند؛ ارتباطی که باعث می‌شود این قسمت از ماده از دید ما انسان‌ها پنهان بماند. در این صورت کاردوسو فکر می‌کند این فوتون‌های سنگین باید در هنگام عبور از نزدیک سیاه‌چاله‌ها اثرات واضحی به جای بگذارند. البته بیشتر ذرات جرم‌دار وقتی از حد مشخصی به یک سیاه‌چاله نزدیک شوند، به درون آن افتاده و هرگز دیده نخواهند شد. فوتون‌های بدون جرم اما می‌توانند از همان منطقه بدون خطر بگذرند،به شرطی که مسیر آنها در خط مستقیم به سمت سیاه‌چاله نباشد. اما یک فوتون با جرم کم می‌تواند به مدار چرخش سیاه‌چاله وارد شده و کمی از تکانه زاویه‌ای آن را بدزدد. اگر این شرایط درست باشد، آن وقت این چرخش آن قدر ادامه پیدا می‌کند تا سیاه‌چاله از چرخش محوری باز بایستد. بنا بر این کاردوسو و تیمش شروع به محاسبه مقدار فوتون سنگینی کردند که برای باز ایستاندن یک سیاه‌چاله از چرخش کافی است. آنها سپس این داده‌ها را روی سن و سرعت چرخش هشت سیاه‌چاله بسیار سنگین‌وزن آزمایش کردند و به این نتیجه رسیدند که سن پیرترین سیاه‌چاله چرخان بالاتر از حد بالایی است که جرم فوتون‌ها تعیین می‌کند؛ به عبارت دیگر، این فوتون‌ها باید جرمی در حد ۱۰ الی ۲۰ الکترون ولت داشته باشند که احتمال بسیار بعیدی است. کاردوسو توضیح می‌دهد:« ما به جای آن که محاسبه کنیم ماده تاریک از چه چیزی ساخته شده، در حال بررسی این هستیم که ماده تاریک از چه چیزی ساخته نشده است.» با این همه آلفرد گلدآبر از دانشگاه استونی‌بروک در نیویورک می‌گوید: «اگر سیاه‌چاله انرژی لازم برای چرخش فوتون‌ها را در اختیار آنها بگذارد، حرکت آهسته فوتون‌ها باعث می‌شود آن‌ها جرم‌دار به نظر برسند و این چیزی است که محاسبات را بر هم می‌زند». با این همه کاردوسو فکر می‌کند این جرم ظاهری تنها در سطح زیر اتمی تاثیرگذار است و فقط جرم واقعی فوتون های سنگین است که می‌تواند در مقیاس یک سیاه‌چاله تاثیرگذار باشد. بنا بر این محاسبات او نشان می‌دهد چنینی فوتون‌هایی وجود ندارند. ماده تاریک چیست؟ ماده تاریک قابل قبول‌ترین تئوری در توجیه انحراف موجود در حرکت وضعی کهکشان‌هاست. بر اساس قوانین کپلر، سرعت چرخش ستاره‌ها بر اساس فاصله از مرکز کهکشان باید تغییر کند؛ اما مشاهدات چنین چیزی را نشان نمی‌دهند. برای رفع این مشکل، فیزیک‌دانان فرض را بر این می‌گذارند که توزیع جرم کهکشان‌ها آن طور که در ظاهر دیده می‌شود، در مرکز جمع نشده و بخش بیشتر جرم که نادیدنی است، در هاله اطراف کهکشان توزیع شده است. از آن‌جا که این ماده امواج الکترومغناطیسی منتشر نمی‌کند یا بازتاب نمی‌دهد و قابل دیدن نیست، آن را ماده تاریک می‌نامند. ادامه مطلب...
دانشمندان می گویند خورشید توسط ماده تاریک احاطه شده است؛ پدیده ای که نخستین بار در دهه 1930 توسط یک ستاره شناس سوئیس مطرح شد. ادامه مطلب...
مفقود شده ماده تاریک از اطراف خورشید، تولد اولین گوسفند تراریخته جهان، تصویر طلوع زمین از افق ماه، علت یخ زدگی مغز هنگام نوشیدن آب یخ و تولید لاستیک اتومبیل برای تمام فصول سال از جمله اخبار جالب و خواندنی جهان علم و فناوری در هفته گذشته بوده اند. به گزارش خبرگزای مهر، براساس نتایج تحقیقات جدید ماده تاریک به طور اسرار آمیزی از اطراف خورشید مفقود شده است. مفقود شدن ماده تاریک از اطراف خورشید نتایج تحقیقات انجام شده از سوی گروهی که ریاست آن را کریستین مونی بدین، فضانورد دانشگاه کانسپسیون شیلی برعهده دارد نشان می دهد، مفقود شدن ماده تاریک در اطراف خورشید برای افرادی که استدلال می کنند ماده تاریک به عنوان یک ماده غیرقابل رویت تنها یک توهم و خیال است، جالب باشد. ذرات ماده تاریک را نمی توان با ابزارهای موجود تشخیص داد، دانشمندان اعتقاد دارند که این ماده براساس تأثیر گرانشی که برماده قابل رویت چون کهکشانها و خوشه های کهکشانی دارد، یک چهارم از جهان را تشکیل داده است. ادامه مطلب...
محققان دانشگاه ادینبورگ نقشه ای کیهانی و وسیع را از شبکه درهم پیچیده ماده تاریک و کهکشانهایی در فاصله چند میلیارد سال نوری از زمین ارائه کرده اند. ادامه مطلب...
اخترشناسان با کمک تلسکوپ فضایی هابل و با استفاده از تاثیرات گرانشی ماده تاریک برای ردیابی آن، یکی از دقیق ترین نقشه ها را از ماده تاریک موجود در یک خوشه کهکشانی به ثبت رساندند. بر اساس این نقشه جدید، کهکشانهای عظیم و خوشه های کهکشانی پیشتر از حد پیش بینی شده شکل گرفته اند، پیش از آنکه انرژی تاریک رشد و توسعه آنها را مختل کند. ادامه مطلب...
منبع: خبرگزاری مهر تحقیقات همزمان دو گروه تحقیقاتی نشان می دهند ماده تاریک در قلب درخشان خورشید پنهان شده و در حال سرد کردن تدریجی هسته خورشید است.ماده تاریک با نور در تعامل نیست و از این رو نامرئی است و تنها گواه وجود این ماده تاثیرات گرانشی آن بر روی دیگر اجرام از جمله کهکشانها است. این تاثیرات نشان می دهند ماده تاریک 80 درصد از کل ماده سازنده جهان را تشکیل داده است. ادامه مطلب...

کانون نجوم زاوش در یک نگاه

  باشگاه نجوم کانون علوم در فرهنگسرای بهمن از سال 1379 با تشکیل کلاسهای آموزشی در دوره های مقدماتی و متوسطه برای گروههای سِنّی مختلف شروع به کار نمود. فعالیت رشته نجوم از همان سال 1379 به دبیری آقای مهندس عتیقی شروع شد و از ابتدای نیمه دوم سال 1381 با فراخوانی دوباره اعضاء، باشگاه شکل گرفت و از اواخر سال 1381 با نام «باشگاه نجوم زاوُش» رسمیت بیشتری یافت، و بیش ازگذشته با جدیت تمام به برنامه های نجومی پرداخت. چنانچه تا کنون 23 نشست علمی در زمینه های مختلف علم نجوم برگزارکرده است.   از سال  1384هم باشگاه نجوم به دبیری بنده مرحله جدیدی را شروع کرده است. و اکنون یکی ازفعالترین باشگاههاست. اما در این بین با برگزیدن اهدافی  بر آنست که روح جستجوگری در افرادعلاقه مند به نجوم اغناء شود و مسیر زندگی عادی تنوع بیشتری یابد.  

دبیر کانون نجوم زاوش

علیرضا ولیاری

فعالیت های کانون

از جمله خدماتی که در کانون نجوم زاوش ارائه می گردد،می توان به جلسات هفتگی اشاره نمود که روز یکشنبه هر هفته برگزارمیگردد. و برگزاری نشستهای علمی رصد رویدادهای نجومی "کسوف،گذر سیارات..." اجرای شب های رصدی برگزارنمودن شامگاه های رصدی رصد هلالهای ماه های قمری بر روی برج نجومی و...   

علیرضا  ولی یاری