کتاب هاب بزرگان نجوم ایرانی (3)

منابع: کتاب طهور اصل این کتاب به زبان عربی است که در سال 353 هجری قمری برای عضدالدوله دیلمی در شیراز تصنیف شده است. و مصنف آن عبدالرحمن بن عمر بن سهل الصوفی الرازی از اهالی ری بوده پس از آنکه به خدمت عضدالدوله دیلمی رسید سمت منجمی او را یافت و کتاب صور الکواکب را برای این پادشاه تصنیف کرد و مبنای آن را بر کتاب مجسطی نهاد ولی به آن اکتفا نکرد و همه ستارگان را یکایک شخصا رصد کرد و طول و عرض و اقدار آنها را به دست آورد و در آن کتاب ثبت نمود. ترجمه فارسی کتاب بر عهده خواجه نصیر طوسی بوده است. تصاویر اصل کتاب عربی نسخه مربوط به کتابخانه الغ بیگ بسیار زیبا و خوب و مخصوصا اقدار ستارگان را تقریبا با مقیاس صحیح رسم کرده بود.در این کتاب صورت های فلکی نیز ذکر شده است. ادامه مطلب...
اسطرلاب یکی از آلات علمی دوران گذشته است که از روزگار پیش منجمان از برای ستاره شناسی و پیدا کردن افق و اوقات صبح و شام و دوری و نزدیکی کواکب و ارتفاع آفتاب و تعیین بلندی کوه ها و عرض رودخانه ها و طول و عرض بلاد و اکثر اعمال نجومی به کار می برده اند. این رساله یکی از آثار و تالیفات خواجه نصیرالدین طوسی است، رساله کوچکی است به فارسی در معرفت اسطرلاب و طریق عمل به آن. نام بیست باب اسمی نیست که مؤلف خود بر آن نهاده باشد لیکن چون آن را به بیست باب مرتب کرده به این جهت به بیست باب مشهور گشته است. مؤلف الذریعه نوشته است که بیست باب را خواجه از کتاب بزرگی که به نام صد باب در اصطرلاب تالیف کرده بود مختصر کرده است و چون مؤلف در تحریر قواعد این علم در این رساله نوعی اختصار به کار برده و بر ذکر اصول و مهمات مسائل اکتفا فرموده از این جهت عده بسیاری از دانشمندان به شرح و تفسیر آن پرداخته و مشکلات آن را توضیح داده اند: 1. مفتاح بیست باب اصطرلاب از مولی محمد مشتهر به کیاء جرجانی 2. مطلع الانوار شرح بیست باب اسطرلاب از فصیح بن عبدالکریم بسطامی 3. و مهمترین شرح، شرح نظام الدین ملا عبدالعلی بن محمد بن حسین بیرجندی است. ادامه مطلب...
زیج نزد منجمان نام کتابی است که احوال و حرکات کواکب و مانند آن که از رصد معلوم نمایند در آن ثبت کنند." زیج ایلخانی اثری است گرانبها از خواجه نصیرالدین طوسی که به زبان فارسی است و خواجه آن را با همکاری بعضی از دانشمندان در رصدخانه مراغه تحت سرپرستی عالیه هلاکوخان فراهم کرده است. زیج ایلخانی کتابی است مشتمل بر 4 مقاله: 1. در معرفت تاریخ 2. در معرفت روش کواکب و مواضع آنها در طول و عرض و توابع آن 3. در معرفت اوقات و طالعهای هر وقتی 4. در بقیه اعمال نجومی خواجه در مقدمه این کتاب مختصری از تاریخ چنگیز و مغول و اولاد وی را ذکر کرده است که بسیار جالب و مهم است. زیج ایلخانی طوسی در مشرق زمین و در چین بسیار مورد توجه بوده است. ظاهرا قدیمی ترین نسخه این کتاب در کتابخانه ملی پاریس است. این کتاب را شروح و تلخیصات چندیست از جمله: کشف الحقایق تالیف حسن بن محمد نیشابوری الزیج الخاقانی فی تکمیل الزیج الایلخانی از غیاث الدین جمشید بن مسعود کاشانی و...   ادامه مطلب...

کانون نجوم زاوش در یک نگاه

  باشگاه نجوم کانون علوم در فرهنگسرای بهمن از سال 1379 با تشکیل کلاسهای آموزشی در دوره های مقدماتی و متوسطه برای گروههای سِنّی مختلف شروع به کار نمود. فعالیت رشته نجوم از همان سال 1379 به دبیری آقای مهندس عتیقی شروع شد و از ابتدای نیمه دوم سال 1381 با فراخوانی دوباره اعضاء، باشگاه شکل گرفت و از اواخر سال 1381 با نام «باشگاه نجوم زاوُش» رسمیت بیشتری یافت، و بیش ازگذشته با جدیت تمام به برنامه های نجومی پرداخت. چنانچه تا کنون 23 نشست علمی در زمینه های مختلف علم نجوم برگزارکرده است.   از سال  1384هم باشگاه نجوم به دبیری بنده مرحله جدیدی را شروع کرده است. و اکنون یکی ازفعالترین باشگاههاست. اما در این بین با برگزیدن اهدافی  بر آنست که روح جستجوگری در افرادعلاقه مند به نجوم اغناء شود و مسیر زندگی عادی تنوع بیشتری یابد.  

دبیر کانون نجوم زاوش

علیرضا ولیاری

فعالیت های کانون

از جمله خدماتی که در کانون نجوم زاوش ارائه می گردد،می توان به جلسات هفتگی اشاره نمود که روز یکشنبه هر هفته برگزارمیگردد. و برگزاری نشستهای علمی رصد رویدادهای نجومی "کسوف،گذر سیارات..." اجرای شب های رصدی برگزارنمودن شامگاه های رصدی رصد هلالهای ماه های قمری بر روی برج نجومی و...   

علیرضا  ولی یاری