معرفی مركز نجوم آستان عبدالعظیم (ع)

از ديرباز مديران مراكز اسلامي و آموزشهاي ديني ما بر اين باور بودند كه تحصيل علم نجوم، ريـاضي ، طـب و شيمـي در كنـار سـاير دانشهاي فقهي و عقيدتي ، اذهان شيفتگان خداشناسي را به سوي قدرت بي منتهاي الهي و درك واقعيت هستي سوق داده و آنان را در شناخت جهان و نظم حاكم بر پديده هاي شگرف موجود در زمين و آسمانها ياري مي كند. آستان مقدس حضرت عبدالعظيم علیه السّلام در راستاي رسالت فرهنگي و علمي خويش در جهت ترويج علوم الهي ، احياء فعاليت ها و پژوهشهاي ستاره شناسي ري باستان و ارائه امكانات مختلف علمي و آموزشي براي جوانان منطقه محروم جنوب اقدام به تاسيس يكي از مجهزترين مراكز تحقيقاتي و آموزشي تهران و ايران در منطقه ري نمود. ساختمان مركز نجوم آستان مقدس كه توسط شركتهاي متخصص ايراني طراحي گرديده ، داراي زير بناي 250 متر مربع است و از دو رصدخانه عهد جديد و قديم، كتابخانه تخصصي ، لابراتوار عكاسي ، تماشاگه تقويم ، واحد سمعي و بصري و نمايشگاه عكسهاي نجومي و ايستگاه هواشناسي و رصدخانه راديوئي (خورشيدي)تشكيل شده و همزمان با يكصدمين سال ميلاد حضرت امام خميني (ره) روز دوشنبه 22 شهريور ماه 1378 هجري شمسي ، با حضور رياست محترم جمهوري وقت حجت الاسلام والمسلمين سيد محمدخاتمي مورد بهره برداري قرار گرفت.

مركز نجوم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم (ع)

رصدخانه عبدالرحمن صوفي رازي
عبدالرحمن صوفي رازي از منجمين و دانشمندان بنام ايران و جهان ( به نام ZUFI در فرهنگ نامه ناسا) است كه در سال 282 هجري قمري در شهرري متولد شد و رصد اجرام آسماني را بدون داشتن تلسكوپ به انجام رساند و نخستين دانشمندي بود كه كهكشان آندرومدا را با چشم ديده و كشف آن را به نام خود ثبت كرد . از فعاليت هاي علمي او مي توان به تعيين اندازه نصف النهار شيراز ، ابداع علم نور سنجي در ستارگان ، ساخت مدل كره آسمان و مشخص‌كردن‌مواضع دقيق جرمهاي آسماني بر روي آن ،( اين پلانتاريوم در موزه شهر قاهره قرار دارد) اشاره كرد . همچنين كتاب صورالكواكب از آثار اين دانشمند بزرگ است. شايان ذكر است برخي از دهانه هاي شهاب سنگي كره ماه به پاس خدمات ارزنده او به نام وي در مدار 22 درجه جنوبي و نصف النهار 13 درجه در كره ماه ثبت شده است. اين محقق در سال 365 هجري قمري در شهر شيراز وفات يافت و در همان شهر به خاك سپرده شد. براي پاس داشت مقام والاي اين دانشمند بزرگ رصدخانه آستان مقدس حضرت عبدالعظيم علیه السّلام به نام او آذين يافته است.
رصدخانه عبدالرحمن صوفي رازي ، داراي يك گنبد دوار به قطر 4 متر و دريچه بازشو به عرض يك متر است كه يك دستگاه تلسكوپ انكساري مدل سلسترون ED7_ 180 با فاصله كانوني 1000 ميليمتر و قطر عدسي شيئي 180 ميليمتر در آن قرار گرفته است . اين تلسكوپ كه توانائي بزرگنمائي 30 الي 500 برابر (به كمك عدسي بارلو) را داراست ،مجهز به رايانه كوچك ويژه(NGC-Max ) و پدل(دستگاه كنترل حركت) است كه با استفاده از آنها ميتوان با دقت و تنها با درج مختصات اجرام آسماني به آساني نسبت به رصد آنها اقدام نمود. همچنين تلسكوپ مجهز به دستگاه CCD (آشكار سازي رايانه اي) از نوع ST8 است كه با اتصال به تلسكوپ و دستگاه رايانه ، ميتـوان تصـاوير الكترونيكي از اجرام آسماني را ثبت و با بهره گيري از نرم افزارهاي موجود به تحليل و مطالعه بر روي آنها پرداخت.

رصد خانه عهد ابومحمود خجند رازي
ابومحمود حامد بن خضر خجندي رازي : وفات او را حدود 390 هجري دانسته اند او منجم و رياضي داني معروف بود و به رصدهاي نجومي چندي پرداخت كه از آنجمله مي توان از تعيين ميل دايرõ البروج (ميل كلي) و اندازه گيري عرض جغرافيايي ري نام برد. او با ابوريحان در ري ملاقات داشته و با وي مراوده و مباحثه مي كرده است . ابوريحان درباره او گفته است كه يگانه عصر خويش در صنعت اسطرلاب و آلات نجومي بود او بنیانگذار اولين رصدخانه علمي در ايران در حدود 1000 سال پيش مي باشد. پس بنا به ياد اين دانشمند فرزانه رصدخانه اي به سبك رصدخانه ري باستان در مجموعه ساخته شده است.
رصدخانه عهد ابومحمود خجند رازي در مجموعه مركز نجوم آستان مقدس ، داراي اطاقي به صورت 6 ضلعي و گنبدي به قطر حدود 6 متر است كه وسايل رصدي قديمي در آن نهاده شده است . از قبيل ربع جداري كه از زمانهاي قديم با اين دستگاه ميتوانستند ارتفاع خورشيد ،‌ظهر شرعي و همچنين فصلهاي مختلف را مشخص نمايندو ذات الشعبتين كه دستگاهي براي اندازه گيري ارتفاع اجرام آسماني(ماه ، ستارگان ، سيارات) از افق بود و همچنين كره فلكي و اسطرلاب از ابزار رصدي اين مجموعه زيبا مي باشد.

كتابخانه تخصصي نجوم
كتابخانه تخصصي نجومي آستان مقدس به عنوان تنها مجموعه تخصصي موجود در ايران كه بيش از 2500 عنوان كتـابهاي فـارسي، عـربي، انگليسـي و نجومي را در خـود جاي داده است. همچنين معتبرترين مجلات تخصصي جهان نظير Sky & Telescope و Astronomy نيز بطور ماهانه دريافت و براي مطالعه در اختيار عموم علاقمندان و دانش پژوهان قرار مي گيرد.

لابراتوار عكاسي
بـا تـوجه بـه امكان عكسبرداري توسط تلسكوپ از اجرام آسماني يك لابراتوار اختصاصي براي ظهور و چاپ عكـس هاي رنـگي ، سياه و سفيد با تمامي تجهيزات مورد نياز اعم از اگراندسيور ، داروها و ساير موارد جانبي ، درجوار رصدخانه تاسيس شده كه به ويژه براي برگزاري نمايشگاههاي عكس ، مورد استفاده قرار مي گيرد . تاكنون‌نمايشگاههايي‌از عكسهاي خسوف و كسوف، سيارات منظومه شمسي ، سحابي ها و … در معرض ديد علاقمندان قرار گرفته است.

تماشاگه تقويم « عبدالغفار نجم الدوله»
اين تماشاگه تقويم كه اولين تماشاگه تقويم در ايران است به همت استاد محمدرضا صياد از اساتيد تقويم كشور در مركز نجوم بنيانگذاري شد در اين تماشاگه مراحل شكل گيري تقويم هجري شمسي از دوران گذشته تا عصر حاضر به نمايش گذاشته شده است.

دوره هاي آموزشي
مركز نجوم آستان مقدس فعاليت آموزشي خود را به طور رسمي از سال 1379 و با ارائه دوره هاي ويژه براي دانشجـويان دانشـكده عـلوم حديث و حوزه علميه آستان آغاز كرد و از سال 1380 دوره هاي مختلف مقدماتي، نجوم‌كروي، نجوم محاسباتي عكاسي نجومي ، طراحي و ساخت سيستمهاي خورشيدي ، مدلسازي ستارگان ، فضا و زمان ، اختر شناسي هسته اي و هواشناسي زير نظر استادان نجوم كشور براي عموم برادران و خواهران علاقمند اعم از دانش آموزان ، دانشجويان ، طلاب ، ساير داوطلبان داير شده است .به دانش آموختگان ، پس از پايان دوره مدرك ويژه اي اعطا مي شود.
از ديگر برنامه هاي آموزشي ، معرفي ابزار آلات نجومي از قبيل GPS ، ‌افلاك نما ، تئودليت ، دوربين دوچشمي ، تلسكوپ ، CCD (آشكار سازي كامپيوتري) ، تلسكوپ راديوئي به علاقمندان است.

فعاليت هاي رصدي و سمينارهاي نجومي
دانش‌آموختگان‌درمركز،علاوه‌بر شركت در دوره هاي تئوري ، درس هاي عملي ستاره شناسي را نيز در برنامه هاي رصد شبانه و يا شركت در گروه هاي رؤيت هلال ماه فرا مي گيرند.
همچنين در هر فصل و به مناسبت هاي گوناگون سمينارهاي نجومي با حضور كارشناسان و اساتيد كشور ، پيرامون علوم ستاره شناسي و اتفاقات نجومي برگزار مي شود كه تا به حال سي و سه نشست علمي ـ تخصصي در مركز نجوم برگزار گرديده است.

نمايشگاه دائمي عكس كوشيار گيلاني
در اين نمايشگاه تصاويري كه از ساختار و تحول ستارگان « قبل از تولد ، تولد،مرگ» ، سيارات و خورشيد توسط تلسكوپ اين مجموعه عكسبرداري شده در معرض ديد علاقه مندان قرار مي گيرد.
اين نمايشگاه به نام منجم فرزانه قرن چهارم هجري كوشيار گيلي مزين شده است.

كتابخانه الكترونيكي خواجه ابوالفضل هروي رازي
در راستاي‌گسترش‌دانش به سبك نوين و دسترسي علاقه‌مندان ، منابع سمعي و بصري پيرامون پديده هاي نجومي ، كتابخانه الكترونيكي مركز با داشتن بيش از 1200 عنوان كتاب(e _ book ) و بيش از 200 عنوان حلقه نوار ويدئویي و CD افتتاح و مورد بهره برداري قرار گرفت.
و اين مجموعه به نام خواجه ابوالفضل هروي منجم و رياضي دان مشهور قرن سوم و چهارم هجري و طراح قضيه فرما نامگذاري شده است.

مركز هواشناسي دكتر حسن گنجي
از آنجا‌كه مكمل كاوشها و پژوهشهاي رصدي دانستن اوضاع جوي و دماي منطقه و مقدار رطوبت محيط مي باشد . مركز هواشناسي با تجهيزات هواشناسي مورد نياز مجهز و مورد بهره برداري قرار گرفته است. و اين مركز با نام استاد دكتر محمد حسن گنجي مرد علمي جهان و پدر علم جغرافياي نوين ايران مزين شده است.

مركز ستاره شناسي راديوئي (خورشيدي ) دكتر جلال الدين صميمي
با توجه به اينكه تكنولوژي كنوني ستاره شناسي در جهت بازه هاي غير نوراني ستارگان جهت گرفته و پهنه هاي راديوئي ستارگان را محور توسعه علمي قرار داده است لذا مركز نجوم با بهره گيري از آنتن به مساحت 27 متر مربع اقدام به رصد راديوئي خورشيد و سيارگان و ثبت اطلاعات آن در رايانه با نرم افزارهاي مخصوص نموده است. اين مركز به نام كاوشگر بزرگ كاشف اشعه ايكس از هاله كهكشان راه شيري دكتر جلال الدين صميمي مزين شده است.

مركز اسناد
در اين مركز كه به همت استاد محمدرضا صياد پژوهشگر نمونه كشور بنيان آن نهاده شده اسناد مربوط به فعاليتهاي مركز نجوم به روايت تصاوير نگهداري و در بعضي از موارد در معرض ديد عموم قرار مي گيرد.

آسمان نما و خانه علم
مركز آسمان نما و خانه علم آستان مقدس حضرت عبدالعظيم عليه السّلام در ايام خجسته ميلاد رسول اكرم (ص) در روز پنجشنبه هفدهم ارديبهشت 1383 افتتاح و مورد بهره برداري قرار گرفت مركز آسمان نما و خانه علم ، متشكل از افلاك نما ، خانه علم ، افلاك نماي مسطح ، نمايشگر انفجار بزرگ ، بازارچه نجومي و مجموعه اي به عنوان نمايشگاه اختراعات دانش پژوهان كلاسهاي علمي ـ تخصصي مركز نجوم آماده بازديد دانش آموزان و علاقمندان است.

خانه علم
محيطي علمي ـ تفريحي كه در آن امكاناتي فراهم آمده است تا عموم مردم خصوصاً نوجوانان بتوانند از طريق مشاهده ، لمس ، آزمايش ، گوش دادن و مطالعه و استفاده از كامپيوتر در معرض پديده هاي مختلف علمي در زمينه هاي مختلف علوم پايه (رياضي ، شيمي ، زيست و زمين شناسي ) و تكنولوژي قرار گيرند.
تابلوي تصاوير پنهان ، راديوي دستي ، گويهاي نيوتوني ، تابلوي تصاوير متحرك ، تابلوي امواج مافوق صوت ، تابلوي انفجار بزرگ ، مجموعه اي از تجهيزات و سيستمهاي خورشيدي ، آزمايشات فيزيكي و مكانيكي ، اختراعات نفرات برتر جشنواره خوارزمي ، دستگاه ليساژور ، دستگاه گفتگوي با تأخير نمونه اي از تجهيزات به نمايش درآمده در خانه علم است.
هر كدام از تجهيزاتي كه در تالار علم قرار دارد به نوبه خود بيان گر يك حركت علمي مي باشند به طور مثال تجهيزاتي كه در قسمت مياني خانه علم قرار دارند بيانگر بعضي از پديده هايي مي باشند كه در زندگي روزمره ما اتفاق مي افتد و مابيشتر وقتها بي تفاوت از كنار آنها رد مي شويم ليكن در اين محيط به راحتي با فشار دادن يك دكمه آن پديده علمي را تجربه مي كنيم در قسمت ابتدائي خانه نيز تجهيزاتي قرار گرفته است كه آزمايشات مربوط بـه دوران تحصيل را براي جوانان تداعي مي كند اين بخش شامل آزمايشاتي است كه مربوط به مقطع دبيرستان مي شود و در انتهاي سالن نيز وسايلي قرار دارد كه مربوط به مقطع راهنمائي مي باشد اين وسيله كه مشتمل از يك آب نماي زيبا به همراه توربين آبي مي باشد در حقيقت چند كار انجام مي دهد يكي شبيه سازي توليد برق در دهانه رودخانه ها و ديگري ايجاد صدايي دل انگيز با دامنه اي مناسب براي تمدد اعصاب.

افلاك نما
مجموعه اي از ابزارهاي مختلف كه موقعيتهاي گوناگون زمين ، ماه ، خورشيد و اجرام آسماني ديگر را جهت آشنايي مقدماتي با اخترشناسي نمايش مي دهد . «چين لوچيه» منجم چيني در سال 463 م نخستين آسمان نما را ساخت .
افلاك نماي اين مركز از نوع E – 5 كه قابليتهاي ذيل را دارا مي باشد:
ـ نمايش 1024 ستاره در نيمكره شمالي و جنوبي
ـ نمايش عرض جغرافيايي از استوا تا قطب شمال
ـ نمايش 88 صورت فلكي در نيمكره شمالي و جنوبي
ـ نمايش سيارات منظومه شمسي
ـ نمايش ماه گرفتگي و خورشيد گرفتگي
ـ داراي مختصات تصويري خط استوا ، دايره البروج و نصف النهار .
ـ نمايش تصاوير صورتهاي فلكي ، وضعيت طلوع و غروب خورشيد و نمايش كهكشان راه شيري.

بازارچه نجومي
اين غرفه كه در سالن آسمان نما و تالار علم قرار دارد به ارائه محصولاتي از قبيل : CD و DVD هاي علمي ،‌ نجومي ، مستند فضايي ، وسايل كمك آموزشي نجومي ، كتابهاي علمي و نجومي ،‌نقشه هاي جغرافيايي ،لوازم جانبي رايانه و غيره به دانش پژوهان و بازديد كنندگان علاقمند پرداخته است.
لازم به ذكر است كه در آينده نزديك اين بازارچه به مركز تهيه و توزيعCD هاي آموزشي و علمي در سطح شهرري تبديل مي شود.

شرايط بازديد از مركز
عموم علاقمندان مي توانند ضمن تماس با شماره تلفن 55951286 يا مراجعه به مركز واقع در ضلع جنوبي حرم مطهر ، دانشكده علوم حديث ، نسبت به كسب اطلاعات بيشتر در خصوص دوره ها و برنامه هاي عمومي مركز ، كسب اطلاع نمايند.
* در سال 1387 سايت آسمان عظيم به آدرس www.Asemaneazim.com طراحي و افتتاح گرديد .

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
تیتان

یک چند سالی است که سر به هوا شدیم و از بد حادثه به نجوم گرفتار

نظر دادن

کانون نجوم زاوش در یک نگاه

  باشگاه نجوم کانون علوم در فرهنگسرای بهمن از سال 1379 با تشکیل کلاسهای آموزشی در دوره های مقدماتی و متوسطه برای گروههای سِنّی مختلف شروع به کار نمود. فعالیت رشته نجوم از همان سال 1379 به دبیری آقای مهندس عتیقی شروع شد و از ابتدای نیمه دوم سال 1381 با فراخوانی دوباره اعضاء، باشگاه شکل گرفت و از اواخر سال 1381 با نام «باشگاه نجوم زاوُش» رسمیت بیشتری یافت، و بیش ازگذشته با جدیت تمام به برنامه های نجومی پرداخت. چنانچه تا کنون 23 نشست علمی در زمینه های مختلف علم نجوم برگزارکرده است.   از سال  1384هم باشگاه نجوم به دبیری بنده مرحله جدیدی را شروع کرده است. و اکنون یکی ازفعالترین باشگاههاست. اما در این بین با برگزیدن اهدافی  بر آنست که روح جستجوگری در افرادعلاقه مند به نجوم اغناء شود و مسیر زندگی عادی تنوع بیشتری یابد.  

دبیر کانون نجوم زاوش

علیرضا ولیاری

فعالیت های کانون

از جمله خدماتی که در کانون نجوم زاوش ارائه می گردد،می توان به جلسات هفتگی اشاره نمود که روز یکشنبه هر هفته برگزارمیگردد. و برگزاری نشستهای علمی رصد رویدادهای نجومی "کسوف،گذر سیارات..." اجرای شب های رصدی برگزارنمودن شامگاه های رصدی رصد هلالهای ماه های قمری بر روی برج نجومی و...   

علیرضا  ولی یاری