سریع‌ترین چرخش ستاره‌ای

  • چهارشنبه, 16 اسفند 1391 ساعت 05:41
  • منتشرشده در ستارگان
  • بازدید 806 بار
براین گنسلرترجمه: شادی حامدی آزادعالم بسیار فراتر از تجربه‌ی هر روزه‌ی ما، از هر جهت، گسترده شده است. اما در عین حال واقعاً جالب است که ما قادریم برخی از ویژگی‌های آن را بسنجیم. مهم‌تر این‌که  فکر می‌کنیم ماهیت بسیاری از اجرام عالم، چگونگی شکل‌گیری آن‌ها، و چرایی داشتن ویژگی‌های خارق‌العاده‌شان را درک کرده‌ایم. در این سری مقاله‌ها به برخی مفاهیمی که در زندگی روزمره‌مان آن‌ها را تجربه می‌کنیم می‌پردازیم: سرعت، دما، گرانش، چگالی، و ابعاد. برای هر یک از این‌ها در زندگی روزمره‌ی ما کران‌هایی وجود دارند: مثلاً همه‌ی ما مفهوم گرمای سوزان و سرمای استخوان‌سوز را می‌دانیم، می‌توانیم سرعت هواپیمای جت را در آسمان حس و با حرکت آهسته‌ی حلزونی در باغچه مقایسه کنیم. اما کران‌ها و ترین‌هایی که در عالم با آن‌ها سروکار داریم چیستند؟2فهم عددهایی که در سنجش کران‌ها در عالم به کار می‌آیند ممکن است در نگاه نخست دشوار به نظر بیاید. اما در نگاهی نزدیک‌تر نه‌تنها کران‌های کیهانی قابل درک می‌شوند بلکه معلوم می‌شود که این عددها کلیدهای حیاتی برای رمزگشایی از شگفتی و زیبایی عالم‌اند. باوجودی که میان تخیل محدود انسان و ابعاد و پیچیدگی‌های عالم ظاهراً نوعی ناسازگاری مأیوس‌کننده دیده می‌شود، همین که ما این‌همه از چیزهایی را که می‌بینیم درک می‌کنیم بسیار حیرت‌انگیز است. ما اغلب خود را در رویارویی با کیهان گیج و مبهوت می‌یابیم، با این حال شاید این دستاورد نهایی بشر باشد که سرانجام بتوانیم شکوهی را که در آسمان شب رصد می‌کنیم درک کنیم.این بار قسمت ۱۰ از این مجموعه را به صورت ویژه تقدیم‌تان می‌شود. شنبه‌ی بعد می‌توانید قسمت ۹ را بخوانید و این روال را تا رسیدن به شماره‌ی ۱ فهرست ادامه دهید.(۱۰) سریع‌ترین چرخش ستاره‌ای ستاره‌های نوترونی عموماً با سرعت چرخش ۳۰ تا ۵۰ بار در هر ثانیه به دور خود متولد می‌شوند. اما میدان‌های مغناطیسی قدرتمند معمولاً سرعت چرخش آن‌ها را با افزایش‌یافتن سن‌شان کُند می‌کنند. هر ستاره‌ی نوترونی، چند میلیون سال پس از تولدش، ممکن است با سرعت یک‌بار در هر ۵ تا ۱۰ ثانیه به دور خود بچرخد. هرچند این سرعت هم در مقایسه با اغلب ستاره‌ها و سیاره‌ها بسیار زیاد است، برای ستاره‌ای نوترونیْ بسیار کُند، یا تقریباً حالت توقف، است. ستاره‌ی رکورددار با سرعت ۷۱۶ بار در هر ثانیه به دور خود می‌چرخد! یک میلیارد سال دیگر، احتمالاً این ستاره همچنان مشغول چرخش با سرعتی بیش از ۵۰۰ بار در ثانیه خواهد بود؛ یعنی سریع‌تر از دستگاه مخلوط‌کن خانگی!عجیب این است که برخی از ستاره‌های نوترونی می‌توانند این روند کندشدن تدریجی سرعت چرخش را برعکس کنند. این ستاره‌ها پس از گذشت صدها میلیون یا حتی چند میلیارد سال از عمرشان بسیار سریع‌تر از مراحل پیشین در زندگی‌شان می‌چرخند. ستاره‌ی رکورددار فعلاً ستاره‌ای نوترونی در صورت فلکی قوس به نام PSR J1748-2446ad است که با سرعت ۷۱۶ بار در هر ثانیه به دور خود می‌چرخد! جالب‌تر این‌که این ستاره و ده‌ها ستاره‌ی چرخنده‌ی بسیار پُرسرعت دیگر نه‌تنها به‌طوری غیرعادی سریع می‌چرخند بلکه به‌زحمت ممکن است سرعت‌شان را کُند کنند. یک میلیارد سال دیگر، احتمالاً ستاره‌ی PSR J1748-2446ad همچنان مشغول چرخش با سرعت بیش از ۵۰۰ بار در ثانیه خواهد بود؛ یعنی سریع‌تر از دستگاه مخلوط‌کن خانگی.این نوع ستاره‌های نوترونی در ابتدا عضوی از منظومه‌ای دوتایی شامل ستاره‌ای عادی بوده‌اند. اگر مدار دوتایی به اندازه‌ی کافی کوچک بوده باشد، ستاره‌ی نوترونی با گرانش فوق‌العاده قوی خود گازها را از ستاره‌ی همدمش به سوی سطح خود کشیده است. وقتی این گازها با حرکتی مارپیچی به سوی سطح ستاره‌ی نوترونی سرازیر شده و بر آن فروریخته است به‌تدریج بر اندازه‌حرکت زاویه‌ای این ستاره افزوده و موجب سریع‌تر و سریع‌تر شدن چرخش آن شده است. اگر زمان کافی در اختیار ستاره‌ی نوترونی باشد، سرعتش ممکن است به صدها بار در هر ثانیه برسد.منبع: کانوت
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
تیتان

یک چند سالی است که سر به هوا شدیم و از بد حادثه به نجوم گرفتار

نظر دادن

کانون نجوم زاوش در یک نگاه

  باشگاه نجوم کانون علوم در فرهنگسرای بهمن از سال 1379 با تشکیل کلاسهای آموزشی در دوره های مقدماتی و متوسطه برای گروههای سِنّی مختلف شروع به کار نمود. فعالیت رشته نجوم از همان سال 1379 به دبیری آقای مهندس عتیقی شروع شد و از ابتدای نیمه دوم سال 1381 با فراخوانی دوباره اعضاء، باشگاه شکل گرفت و از اواخر سال 1381 با نام «باشگاه نجوم زاوُش» رسمیت بیشتری یافت، و بیش ازگذشته با جدیت تمام به برنامه های نجومی پرداخت. چنانچه تا کنون 23 نشست علمی در زمینه های مختلف علم نجوم برگزارکرده است.   از سال  1384هم باشگاه نجوم به دبیری بنده مرحله جدیدی را شروع کرده است. و اکنون یکی ازفعالترین باشگاههاست. اما در این بین با برگزیدن اهدافی  بر آنست که روح جستجوگری در افرادعلاقه مند به نجوم اغناء شود و مسیر زندگی عادی تنوع بیشتری یابد.  

دبیر کانون نجوم زاوش

علیرضا ولیاری

فعالیت های کانون

از جمله خدماتی که در کانون نجوم زاوش ارائه می گردد،می توان به جلسات هفتگی اشاره نمود که روز یکشنبه هر هفته برگزارمیگردد. و برگزاری نشستهای علمی رصد رویدادهای نجومی "کسوف،گذر سیارات..." اجرای شب های رصدی برگزارنمودن شامگاه های رصدی رصد هلالهای ماه های قمری بر روی برج نجومی و...   

علیرضا  ولی یاری