تلسکوپ فضایی هابل عکسی بسیار زیبا از یک خوشه کروی مرسوم به M 56 یا NGC 6779 گرفته است که 33000 سال نوری از زمین فاصله دارد و در صورت فلکی lyre قرار دارد.
فضا به خودی خود سرد یا گرم نیست، چراکه بدون وجود ماده‌ای با تغییرات حرارتی، دما هیچ معنایی ندارد. سردترین دمای ممکن 273 درجه سانتی‌گراد زیر صفر است؛ اما آیا می دانید سردترین نقطه عالم کجاست؟
  به پاس 100 هزار دور هابل طی 18 سال فعالیت اکتشافی و شناسایی، دانشمندان دانشکده علوم تلسکوپ فضایی در بالتیمور، از هابل خواستند تا از یک زادگاه روشن آسمانی تصویر برداری کند. هابل به بخش کوچک سحابی نزدیک خوشه ستاره ای بنام NGC 2074 ( قسمت بالائی چپ) بدقت نگریست. این محل توده آتشین از مواد خام برای ساختن اجرام سماوی است که به احتمال زیاد در اثر انفجار یک ابرنواختر نزدیک پاشیده شده است. وسعت این محل حدود 170 هزار سال نوری در نزدیکی سحابی ترانتولا؛ یکی از فعال ترین مناطق ستاره ساز در گروه محلی کهکشان ما می باشد.  این تصویر به ظاهر سه بعدی لبه ها، وادی های زیبای از گرد، سر مار "ستون آفرینش" و رشته های گاز را که تحت تابش های سیل آسای فرابنفش تابان اند، نشان می دهد. این منطقه در واقع یکی از  کناره های ابر تاریک ذره ای است که محل پرورش برای تولد ستاره های جدید می باشد. (عكس در ادامه مطلب)
در این تصویر فراسرخ که توسط تلسکوپ فضایی سپایتزر گرفته شده، چندین نسل ستاره را در کنار هم می توان دید. در این منطقه کوچک ستاره ساز که بنام W5 یاد می شود، ستاره های پیر به رنگ آبی در مرکز دو حفره میان تهی دیده می شوند ( دیگر نقاط آبی ستاره های پس زمینه و پیش زمینه اند و به این منطقه وابسته نمی باشد). ستاره های جوانتر لبه های حفره را شکل داده اند و بعضی از آنها به صورت نقطه های صورتی (گلابی) در نوک ستون های خرطومی شکل دیده می شند. مناطق سفید گره دار، محل شکل گیری ستارگان اند.ت.
همه میدانند که کائنات در حدود 13.7 میلیارد سال قبل در اثر یک انفجار بزرگ یا بیگ بنگ بوجود آمده و سریعأ بعد از این اتفاق اولین ستاره ها تشکیل شدند. امروز این ستاره ها مرده اند و شواهد بسیار کوچکی از اندازه و ترکیب خویش بجا گذاشته اند. اکنون یک شبیه سازی کمپیوتری، تصاویر واضحی را با جزئیات کامل در مورد اینکه اولین ستارگان چگونه بوجود آمدند، برای ما فراهم ساخته است. این یافته ها به روز جمعه 11 اسد در نشریه ساینس منتشر شد.
نام ستاره‌ها به ترتیب درخشانی‌شان در آسمان: (انگلیسی - فارسی - عربی) ▪ Sirius شباهنگ، کاروان کش، وَراهَنگ، شب کش، ‌تیر، تیشتر (در عربی شعرای یمانی) ▪ Canopus پَرَک (سهیل) ▪ Alpha cantauri ▪ Arcturus ژوبین‌دار (سماک الرامح)(یک غول سرخ است.) ▪ Vega ونَند (نسر واقع) ▪ Capella نگهبان (العیوق) ▪ Rigel پا (رجل)
نمودار هرتسپرونگ - راسل Hertzsprung-Russell diagram نموداری از رنگ ٬دما یا رده طیفی ستارگان برحسب درخشندگی یا قدر مطلق آنها.اگر تک تک ستارگان آسمان را با توجه به این پارامترها در نمودار جای دهیم می توانیم به روابط جالبی پی ببریم.برای اولین بار هنری نوریس راسل و اینار هرتسپرونگ بطور مستقل در سال 1913 به ترسیم این نمودار پرداختند.در این نمودار ستارگان رشته اصلی به صورت نواری پهن وقطری بیشتر خودنمایی می کنند.
ستارگان به اتفاق یکدیگر در ابرهای غبار و گاز متولد می‌شوند. این فرآیند زمانی آغاز می‌شود که چگالی منطقه‌ای از ابر افزایش می‌یابد. مثلاً ممکن است این تغییر چگالی بر اثر عبور یک موج ضربه‌ای ابر نواختر از میان این ابر اتفاق بیفتد. بر اثر جاذبه ، مناطق متراکم منقبض شده و متراکمتر و داغتر می‌شوند و سرانجام یک یا چند ستاره در حال انجام واکنشهای هسته‌ای را تشکیل می‌دهند.
ستارگان اجرامی هستند آسمانی که دارای منابع انرژی خود را ( انرژی گرانشی ، حرارتی و هسته‌ای)را با تابش خود بصورت امواج الکترومغناطیسی خارج می‌کند (از امواج رادیویی تا اشعه گاما). ستارگان گویهای بزرگی از گاز بسیار گرم هستند که بواسطه نورشان می‌درخشند.
از اولین سوالهایی که برای یک آماتور نجوم پیش می آد که اساس دسته بندی های اجرام اسمانی چیست و این دسته بندی ها از کجا آمده. یکی از این دسته بندی ها دسته بندی کهکشانهاست. جهان از بیلیون‌ها کهکشان تشکیل شده است که هر کدام از آنها از بیلیون‌ها ستاره، گرد و خاک و گاز تشکیل شده است، که همه‌ی اینها به وسیله‌ی نیروی گرانشی در کنار همدیگر قرار می‌گیرند. کهکشان‌ها در سراسر عالم پراکنده شده‌اند، و دارای سایز و اندازه‌ی بسیار بسیار بزرگی هستند. باید توجه داشت که تمام کهکشان‌ها شبیه یکدیگر نیستند و هر کدام از آنها شکلی مخصوص به خود دارند.

کانون نجوم زاوش در یک نگاه

  باشگاه نجوم کانون علوم در فرهنگسرای بهمن از سال 1379 با تشکیل کلاسهای آموزشی در دوره های مقدماتی و متوسطه برای گروههای سِنّی مختلف شروع به کار نمود. فعالیت رشته نجوم از همان سال 1379 به دبیری آقای مهندس عتیقی شروع شد و از ابتدای نیمه دوم سال 1381 با فراخوانی دوباره اعضاء، باشگاه شکل گرفت و از اواخر سال 1381 با نام «باشگاه نجوم زاوُش» رسمیت بیشتری یافت، و بیش ازگذشته با جدیت تمام به برنامه های نجومی پرداخت. چنانچه تا کنون 23 نشست علمی در زمینه های مختلف علم نجوم برگزارکرده است.   از سال  1384هم باشگاه نجوم به دبیری بنده مرحله جدیدی را شروع کرده است. و اکنون یکی ازفعالترین باشگاههاست. اما در این بین با برگزیدن اهدافی  بر آنست که روح جستجوگری در افرادعلاقه مند به نجوم اغناء شود و مسیر زندگی عادی تنوع بیشتری یابد.  

دبیر کانون نجوم زاوش

علیرضا ولیاری

فعالیت های کانون

از جمله خدماتی که در کانون نجوم زاوش ارائه می گردد،می توان به جلسات هفتگی اشاره نمود که روز یکشنبه هر هفته برگزارمیگردد. و برگزاری نشستهای علمی رصد رویدادهای نجومی "کسوف،گذر سیارات..." اجرای شب های رصدی برگزارنمودن شامگاه های رصدی رصد هلالهای ماه های قمری بر روی برج نجومی و...   

علیرضا  ولی یاری